بهینه‌سازی راهبردهای واکسیناسیون کونژوگه تیفوئید (TCV): تحلیل تطبیقی مدل‌های دینامیک انتقال و مقرون‌به‌صرفه بودن در سناریوهای افت آنتی‌بادی

مقدمه و ضرورت بالینی پژوهش: با توجه به شواهد نوظهور بالینی و اپیدمیولوژیک مبنی بر افت تدریجی آنتی‌بادی‌های محافظتی پس از تزریق واکسن کونژوگه تیفوئید (Typhoid Conjugate Vaccine – TCV)، نیاز مبرمی به ارزیابی مجدد راهنماهای بالینی و سیاست‌گذاری‌های ایمن‌سازی جهانی احساس می‌شد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای تدوین گایدلاین‌های به‌روزشده و اختصاصی بر حسب بار بیماری منطقه‌ای، پروژه‌ای جامع برای مقایسه چندگانه مدل‌های محاسباتی انتقال تب حصبه (سالمونلا تیفی) با هدف تعیین جدول بهینه واکسیناسیون از منظر اپیدمیولوژی و تحلیل هزینه-فایده اقتصادی به انجام رساند. روش‌شناسی و ساختار شبیه‌سازی: در این مطالعه تطبیقی، چهار مدل دینامیک انتقال بیماری تیفوئید شامل دو مدل عامل‌بنیان (Agent-based) و دو مدل ساختاری کمپارتمنتی (Compartmental Dynamic Models) مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفتند. این مدل‌ها با داده‌های استانداردسازی‌شده شیوع سنی در سه سطح اپیدمیولوژیک شامل مناطق با بروز متوسط، بالا و بسیار بالا انطباق (Fit) یافتند. پژوهشگران سناریوهای مختلف افت ایمنی (افت آهسته در برابر افت سریع ایمنی هومورال) را بررسی کرده تا بهینه‌ترین سن برای واکسیناسیون روتین کودکان، ضرورت تزریق دوز یادآور (Booster dose) و اثربخشی کمپین‌های جبرانی (Catch-up) را تعیین نمایند. تحلیل‌های اقتصادی بر پایه چارچوب سود خالص پولی (Net-Monetary-Benefit) و سنجش سال‌های از دست‌رفته تعدیل‌شده بر اساس ناتوانی (DALY) به ازای آستانه تمایل به پرداخت (WTP) انجام گرفت. یافته‌های کلیدی پژوهش: طی یک دوره زمانی ۱۰ ساله، نتایج حاکی از آن است که استراتژی واکسیناسیون روتین در ۹ ماهگی به همراه کمپین جبرانی برای سنین تا ۱۵ سال و تجویز دوز یادآور در ۵ سالگی، بالاترین بار حفاظتی و بیشترین اثر بهداشت عمومی را داشته و منجر به کاهش ۴۰ تا ۶۸ درصدی (میانه) در میزان بروز تب تیفوئید در کل سطوح اپیدمیولوژیک می‌گردد. از دیدگاه اقتصاد سلامت، ورود واکسن TCV همراه با کمپین جبرانی، در مناطقی با بروز متوسط با آستانه تمایل به پرداخت بالای ۱,۲۵۰ دلار به ازای هر DALY حفظ‌شده، مقرون‌به‌صرفه برآورد شد (به‌ویژه زمانی که هزینه‌های درمانی و نرخ کشندگی بیماری یا CFR بالا باشد). در سناریوهایی با افت سریع ایمنی، مدل‌ها نشان دادند که به تعویق انداختن واکسیناسیون روتین به سنین ۲ یا ۵ سالگی—بسته به هرم سنی و سن اوج بروز بیماری—رویکردی مؤثرتر خواهد بود. همچنین در مناطق با بروز بسیار بالا، آغاز ایمن‌سازی در ۹ ماهگی یا ۲ سالگی مستقیماً منجر به صرفه‌جویی اقتصادی (Cost-saving) شده و افزودن دوز بوستر در ۵ سالگی در اکثر سناریوها از لحاظ اقتصادی کاملاً توجیه‌پذیر و اثربخش است. تفسیر و چشم‌انداز کاربردی در پزشکی و سلامت عمومی: این یافته‌ها نشان می‌دهند که اگرچه پیش‌بینی‌های مدل‌ها نسبت به عدم قطعیت‌های پارامتریک و ساختاری پایداری و ثبات بالایی دارند، اما برنامه بهینه ایمن‌سازی تیفوئید تابعی قطعی از سه متغیر اساسی است: نرخ بروز بومی بیماری، نرخ کشندگی مورد (CFR)، و کینتیک افت ایمنی واکسن. بنابراین، سیاست‌گذاران بهداشتی برای کشورهای با شیوع بالا و بسیار بالا باید استراتژی واکسیناسیون در سنین پایین را همراه با دوزهای تقویتی در سن مدرسه اولویت‌بندی کنند تا از شکست بالینی ناشی از افول آنتی‌بادی جلوگیری شود.