فهرست بستن

سیاه زخم Anthrax

*بیماری عفونی است که بیشتر در احشام دیده میشود . ولی ممکن است انسان نیز به بیماری مبتلا گردد .نام بیماری از لغت ( زغال ) گرفته شده است چون اسکار بیماری بصورت زخمی با دلمه سیاه رنگ مشاهده میگردد .

images

عامل بیماری با سیل شاربن ( BACILLUS ANTHRACIS ) با سیلی است گرم مثبت بدون حرکت که ایجاد اسپور می نماید .در محیط ۳۷ درجه در آزمایشگاههای معمولی بخوبی رشد میکند و بعد از ۸ تا ۱۲ ساعت رشد میکند و در مدت ۱۸-۳۶ ساعت انکوباسیون بصورت کلنی های سفید مایل به خاکستری به قطر ۳-۲ میلی متر در محیط کشت دیده میشود .اندازه میکروب (۱۰-۳ طول و ۳/۱-۱ قطر ) میباشد اسپورمیکروب در خاک برای چند سال زنده میماند .

anthrax-cycle

بیماری در انسان به صور مختلف دیده میشود . فرم پوست ( Cutaneous anthrax ) در این فرم میکرب به صورت اسپور از راه زخم های پوستی یا بوسیله فیبرهای مو و پشم به قسمت لایه زیرپوستی وارد شده و در آنجا تکثیر می نماید . و در اثر ایجاد سم باعث نکروز هموراژیک و سیاه زخم پوستی میشود . و بالاخره با پیشرفت بیماری ، از طریقه انتشار خونی میکرب ایجاد باکتریمی و توکسمی می نماید . و در همان منطقه ایجاد لنفوآدنوپاتی و لنفآنژیت میماند و بالاخره نکروز رو به بهبود رفته و بصورت یک اسکار کوچک در روی پوست باقی می ماند .

ذرآت حامل با سیل سیاه زخم که کمتر از ۵ میباشد به آلوئول های ریوی رسیده و بوسیله ماکروفاژها بلع میشوند و به سمت غدد لنفاوی مجاور منتشر میگردد – اسپور در فرم ژرمیناتیو تکثیر یافته و ایجاد خونریزی – نکروز و لنفادنوپاتی گردیده و باعث ادم و خونریزی در مدیاستن میگردد و از طریق انتشار خونی باعث پنومونی و مننژیت خواهد شد در فاز سپتی سمیک توکسین میکرب بطور مستقیم بر روی آندوتلیوم عروق ریوی اثر نموده و باعث ترمبوز عروق ریوی شده و بالاخره سرانجام نارسائی ریوی و اختلال در مرکز تنفسی و مرگ را باعث میشوند .
Gastrointestinal anthrax

فرم گوارشی بیماری از طریق آلوده بودن غذاهای حیوانی و ورود آن بدستگاه گوارش باعث بیماری – ضایعه اولیه در روده ها در سطح مخاط و بیشتر در ناحیه ایلئوم و سکوم مشاهده میگردد این مرحله را مرحله اولیه بیماری گویند و همراه با آدنیت مزانتر میباشد . و بالاخره در جدار روده ضایعات نکروتیک وهموراژیک ظاهر شده ، ممکن است به سپتی سمی و سیاه زخم نقاط دوردست را باعث شود .

هنگام بلع غذاهای آلوده به سیاه زخم ممکن است ناحیه اوروفارنکس لوزه ها و مخاط فارنکس به میکرب آلوده شده و باعث ایجاد زخم و رهاشدن توکسین همراه با آدنوپاتی وادم که مجموعا باعث اشکال در تنقس می نماید .

مننژیت سیاه زخم که یک مورد آن نیز از بخش کودکان لقمان حکیم گزارش شده بیشتر ثانویه به سیاه زخم جلدی یا ریوی و یا گوارشی گزارش شده است .Toxin سم بیماری به ویرولانس میکرب و به ساختار کپسولی میکرب بستگی دارد .
سم سیاه زخم دارای سه فاکتور است

۱٫ فاکتور ایجاد کننده ادم

۲٫ فاکتور محافظت کننده آنتی ژن

۳٫ فاکتور مرگ آور Lethal –factor

سیاه زخم پوستی معمولا روی صورت – گردن ظاهر میشود . دوره کمون بیماری ۱۰-۱ روز (بطور متوسط ۵-۲ روز است ) زخمی است گرد – کوچک خارش دار و بدون درد و به اندازه cm 1 سانتی متر ، در ظرف چند روز این برجستگی کوچک به صورت یک طاول با اطراف قرمز رنگ که اطراف آن را ادم احاطه نموده مشاهده میگردد .بعضا با لنفانژیت و لنفادنیت همراه میباشد و بالاخره علائم خونریزی در مرکز این زخم ملاحظه می گردد .
بتدریج زخم بعد از پاره شدن طاول از یک ماده سروز زرد رنگ پر از باسیل سیاه زخم مشاهده میگردد ، به مرور به یک زخم با اسکار سیاه رنگ تبدیل میشود و بالاخره دو هفته بعد از اسکار خشک می گردد .
در صورتیکه این زخم در نواحی که پوسته شل و شکننده دارند با ادم شدید در اطراف خود همراه است . مثلا اگر زخمی در نزدیکی چشم باشد ادم از طرفی به سر و صورت . از طرفی به گردن و قسمت فوقانی توراکس منتشر خواهد شد .

ادم وخیم بندرت همراه با ضایعات پوستی شاربن است و به صورت زخمهای طاولی – تب – وتوکسمی شدید همراه است .

فرم ریوی این بیماری دارای کمون ۵-۱ روز ( بطور متوسط ۴-۳ روز است ) معمولا این فرم بیماری دارای دومرحله است . در فاز اول علائم ریوی خاص وجود ندارد و بیماری با تب – کوفتگی – خستگی درد عضلات و بعضا با سرفه های خشک همراه است و در بالغین ممکن است با درد قفسه صدری همراه باشد . در امتحان بالینی در سمع ریه رال برونشیک شنیده میشود . و بالاخره مرحله بعدی که چند روز بیشتر طول نمیکشد با علائم دیسترس تنفسی – تب بالا – نفس تنگی – سیانوز و استریدوردمی است .و در همین مرحله ادم ناحیه گردن و قسمت فوقانی توراکس دیده میشود . در این مرحله در سمع ریه رال های کرپیتان در ریه شنیده میشود و در رادیوگرافی مدیاستن پهن گردیده و ممکن است بیمار دارای مایع در پلور باشد . بیمار در مدت ۲۴ ساعت ممکن است بمیرد .

در این فرم بیماری دوران کمون بیماری ۵-۲ روز است و علائم شکمی بصورت درد – تهوع – استفراغ و بی اشتهائی همراه است . بیمار تب دارست و با پیشرفت بیماری درد شکم شدید شده همراه با هماتمز و اسهال خونی است . بعضا ممکن است آسیت را در معاینه شکم لمس کنیم با پیشرفت بیماری سیانوز – شوک و توکسمی و بالاخره مرگ در مدت ۵-۲ روز عارض میشود .
بعضا ظهور مرگ را دو روز پس از استقرار بیماری دانسته اند – گرفتاری اوروفارنکس همراه با تب – بی اشتهایی ادم سرگردن و لنفوآدنوپاتی همراه است . بعضا زخم را در مخاط حلق روی لوزه ها یا دیواره خلفی فارنکس و کام سخت مشاهده میکنیم .
ادم همیشه با این نوع بیمـــــاری همراه است که باعث اخــــتلال در تنفس و بعضــــا خفگی می گردد .

این فرم بیماری شبیه به انواع دیگر مننژیت باکتریال است .

امتحانات و مطالعات سرولوژیک نشان داده است که تا چند سال بعد از بیماری مصونیت ادامه دارد و ابتلا مجدد به بیماری ثابت نشده است .

کشت میکرب بیماری از زخم پوستی در آزمایشگاههای معمولی امکا ن پذیر است و همچنین میتوان از کشت خلط وجود میکرب را ثابت کرد مگر اینکه عارضه ریوی ثانویه به عارضه پوستی باشد .
در نوع درگیری دستگاه گوارش مواد متفرقه حاوی میکرب است . همچنین میتوان مایع نخاعی مغـــــزی را کشت داد . در تمام انواع بیماری ممکن است کشت خون مثبت باشد تست های فلورسانت آنتی بادی ممکن است وجود باسیل سیاه زخم را ثابت کند .
امتحانات سرولوژیک مثل ( TEST Elisa , Indirect Hemagglutination ) و اخیرا تست Etectrophoretic – Immunotransblots در تشخیص بکار میرود .

نوع پوستی سیاه زخم با عفونت های جلدی استافیلوکوکسی – تولارمی – طاعون و درماتیت طاولی قابل تشخیص افتراقی است . و نوع ریوی آن با بیماری های ریوی با تابلو بالینی مشابه تشخیص افتراقی دارد . درگیری دستگاه گوارش با سالمونلوزیس شیگلوزیس و عفونت های پرسینا مشابه است. و بعضا با آپاندیسیت حاد قابل اشتباه است . فرمهای اوروفارنکس بعضا شبیه به سایر عفونت های دستگاه تنفس فوقانی و اوروفارنکس میباشد .

پیشگیری عبارتست از مصون داشتن حیوانات ( احشام ) و بکار بردن واکسن نزد آنها است و فرآورده های انسانی مثل پوست و پشم و استخوان باید بوسیله فرمالدئید و اتیلن اکسید و با بخار حرارت و با اشعه گام ضد عفونی شود .و در کارخانجات رعایت بهداشت در تهیه لباسهای که از پشم و پوست حیوانات بعمل میاید الزامی است ضمنا در نقاط آلوده از واکسن انسانی بدون سلول استفاده می گردد .
راه انتقال انسان به انسان و با گزش حشرات گزارش نشده است .

داروهای انتخابی در درمان سیاه زخم پنی سیلین است .
در انواع خفیف از پنی سیلین (V) به مقدار /۰۰۰/۵۰ واحد برای هر کیلوگرم در ۲۴ ساعت در ۴ روز و به مدت ۱۰-۷ روز . در انواع متوسط و شدید سیاه زخم پوستی از پنی سیلین پروکاینه به مقدار ۰۰۰/۴۰ تا ۰۰۰/۳۰ واحد برای هر کیلوگرم وزن در ۲۴ ساعت در سه نوبت بمدت ده روز از طریق عضلانی بکار میبرند . همچنین در اطفال بالاتر از ۸ سال میتوان از تتراسیکلین به مقدار mg 15 میلی گرم برای هر کیلوگرم در ۲۴ ساعت در چهار دوز بطور خوراکی و بمدت ۷ روز بکار میبرند راه درمان با تتراسیکلین بیشتر در کسانی است که به پنی سیلین حساسیت نشان دهند .
ضمنا ضایعات پوستی بایستی تمیز و پانسمان شود و نبایستی زخم منطقه پوستی را بوسیله جراحی برداشت . سیاه زخم ریوی و همچنین مننژیت با پنی سیلین کریستال از نوع (G) جی بطور داخل وریدی ۰۰۰/۴۰۰ واحد برای هر کیلوگرم وزن در ۶ دوز تقسیم و بمدت ۱۰ روز ادامه میابد ضمنا آنتی توکسین اختصاصی از مرتالیتی بیماری از ۲۸% به ۶% کاهش میدهد .

با وجود درمان با آنتی بیوتیک مرگ بعلت مننژیت سیاه زخم ۱۰۰% است و در نوع ریوی ۹۰% است . مرگ بعلت سیاه زخم پوستی بدون درمان ۲۰%-۱۰% و با درمان پنی سیلین کمتر از ۱% است . مرگ و میر در نوع گوارشی از ۵۰%-۲۵% درصد گزارش شده است .

منبع: انتشارات بال کبوتران 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.