زایمان بدون دکتر و بیمارستان: معرفی جنبش Free Birth Society
در سالهای اخیر، جنبشی با نام Free Birth Society (جامعه زایمان آزاد) در رسانهها و شبکههای اجتماعی توجه زیادی را جلب کرده است. این جنبش ریشه در مفهوم freebirth یا همان زایمان بدون مراقبت حرفهای پزشکی دارد و ادعا میکند که زنان میتوانند و باید بدون دخالت پزشک، مامای حرفهای یا بیمارستان، بچهدار شوند. Free Birth Society یک برند فعال در این جنبش است که توانسته مخاطبان زیادی را جذب کند و به ویژه در کشورهای غربی بحثهای زیادی را در زمینه سلامت عمومی، حقوق فردی و خطرات بهداشتی ایجاد کرده است.
Freebirth چیست؟
اصطلاح freebirth به معنای زایمان بدون حضور هیچگونه متخصص بهداشتی است.
یعنی مادر تصمیم میگیرد در خانه و فقط با حضور اعضای خانواده، دوستان نزدیک یا افراد غیر حرفهای زایمان کند! بدون پزشک، ماما یا هر نوع پشتیبانی پزشکی تخصصی؛ این روش در کشورهایی که امکانات کامل پزشکی وجود دارد اما مادران به دلایل مختلف از آنها استفاده نمیکنند، رایج شده است.
تاریخچه و ریشههای جنبش Freebirth
جنبش Freebirth محصول تمدن مدرن نیست؛ زنان از آغاز تاریخ بشر بدون پزشک بچهدار میشدند. اما این جنبش در دهههای اخیر با ظهور اینترنت، شبکههای اجتماعی و ایجاد جامعههای آنلاین برای ترویج آن رشد قابل توجهی داشته است.
پیشینه تاریخی
قبل از قرن بیستم، تقریباً همه زنان در سراسر جهان بدون پزشک طفلدار میشدند. حضور پزشک و ماما بهطور رسمی در بسیاری از جوامع تا قرن بیستم گسترده نبود. جنبش زایمان طبیعی که در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ شکل گرفت، بر بازگرداندن کنترل زایمان به زنان تأکید داشت، اما هنوز تحت نظر مراقبتهای پزشکی یا با مشارکت مامای حرفهای انجام میشد.
تکامل به سمت Freebirth
در واقع freebirth مفهومی است که در مقابل مدل مراقبت پزشکی زایمان قرار میگیرد و هدف آن بازپسگیری تجربه تولد از نظام به اصطلاح «پزشکیمحور» است. نظریه پردازان اولیه این جنبش تلاش داشتند به زنان استقلال بیشتری در زایمان بدهند؛ اما با ظهور اینترنت و شبکههای اجتماعی، گفتمان freebirth به شکل امروزی یعنی مخالفت با هر نوع حضور پزشکی تغییر یافت.
پیدایش Free Birth Society
Free Birth Society یکی از شناخته شدهترین و بحثبرانگیزترین گروههای حامی این دیدگاه است. این سازمان که از طریق سایت، شبکههای اجتماعی، پادکستها، دورههای آنلاین و گروههای پولی فعالیت میکند، زایمان بدون مراقبت پزشکی را نه فقط یک انتخاب بلکه بالاترین شکل آزادی و قدرت زنانه معرفی میکند.
این سازمان توسط Emilee Saldaya (و بعدها همکاری با Yolande Norris-Clark) راهاندازی شد. در سایت رسمی آنها آمده است که هدفشان «بازگرداندن قدرت و استقلال به زنان در فرآیند زایمان» و «legitimizing freebirth» یعنی قانونی و پذیرفته شدن آن در فرهنگ عمومی است.
محبوبیت زایمان بدون دکتر در کدام کشورها بیشتر است؟
جنبش freebirth و بهخصوص Free Birth Society بیش از همه در کشورهای غربی محبوبیت یافته است. بیشترین فعالیت، طرفداران و رسانهها درباره آن در موارد زیر دیده میشود:
🇺🇸 ایالات متحده آمریکا
ایالات متحده به خصوص به خاطر فرهنگ قوی مراقبتهای طبیعی، شبکههای اجتماعی پرنفوذ و پولسازی آنلاین، یکی از مراکز اصلی حرکتهای freebirth است. بسیاری از مربیان، «birth keepers» و هواداران freebirth در آمریکا فعالاند و دورهها و پادکستهای گستردهای را ارائه میکنند.
🇬🇧 بریتانیا
زایمان بدون دکتر در بریتانیا نیز رایج شده است؛ حتی برخی منابع رسمی مثل جزئی از پشتیبانیهای NHS یا لینکهای راهنمایی به منابع Free Birth Society اشاره کردهاند که باعث انتقادات گسترده شد.
🇦🇺 استرالیا
گزارشهای خبری در استرالیا میگویند از سالهای اخیر حوادث جدی، از جمله مرگ نوزاد یا مادر در نتیجه freebirth در برخی ایالتها رخ داده است و این مسئله بحثهای عمومی و پزشکی را برانگیخته است.
در سایر کشورهای جهان، جنبش freebirth نسبتاً کوچکتر است، اما به دلیل شبکههای اجتماعی، پیام آنها میتواند بهطور جهانی پخش شود، هرچند زياد رقابتي با خدمات حرفهای زایمان ندارد.
عواقب و تبعات زایمان بدون دکتر و مراقبت پزشکی
انتقاد اصلی پزشکان و سازمانهای بهداشتی از freebirth و گروههایی مانند Free Birth Society دقیقاً بخاطر خطرات جدی آن برای مادر و نوزاد است.
- افزایش احتمال مرگ و میر مادر و نوزاد بعد از زایمان بدون دکتر: مطالعات قدیمی نشان داده است که اگر مراقبتهای پزشکی نباشد، احتمال مرگ نوزاد و مادر به طور چشمگیری افزایش مییابد. مثلاً در یک مطالعه در ایالت ایندیانا، نرخ مرگ مادر ۹۷ برابر بیشتر از حالت عادی بود!
- دانش محدود درباره عوارض زایمان بدون دکتر: روشن است که حتی در شرایط به ظاهر طبیعی زایمان، مشکلاتی مانند خونریزی پس از زایمان، مشکلات پلکانی و تأخیرهای جدی میتواند زندگی مادر یا کودک را تهدید کند.
موارد گزارش شده مرتبط با Free Birth Society
تحقیقات رسانهای و علمی نشان دادهاند که حداقل ۴۸ مورد مرگ یا آسیب جدی برای مادران و نوزادان وجود داشته که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با پیامها و ترفندهای Free Birth Society لینک شده است.
برای مثال، مرگ Naomi James در ایرلند که پس از freebirth دچار خونریزی شدید شد و درگذشت، یکی از نمونههایی است که تحلیلگران آن را نتیجه مستقیم پافشاری بر عدم تماس با مراقبتهای پزشکی میدانند.
چالشهای روانی و اجتماعی زایمان بدون دکتر
منتقدان همچنین میگویند که جنبشهایی مانند Free Birth Society میتوانند با ایجاد احساس گناه، شرمساری و فشار روانی در مادرانی که به دلایل مختلف نتوانستهاند freebirth داشته باشند، تأثیرات منفی عمیقی بگذارند. برخی نظریهها حتی از این جنبش بهعنوان نوعی گروه با رفتار کنترلگر روانی (high-control group) نام میبرند.
نکات جالب و دیدگاههای توسعهای درباره جنبش زایمان بدون دکتر
Freebirth یا زایمان بدون دکتر یک انتخاب شخصی است، اما نه بیخطر:
طرفداران جنبش آن را باز پسگیری قدرت و استقلال زنانه مینامند، اما واقعیت این است که زایمان یک فرآیند بیولوژیک پیچیده است که در موارد بسیاری نیازمند پشتیبانی حرفهای برای کاهش خطرات جدی است.
جنبش بازتاب نارضایتی از خدمات پزشکی
بسیاری از زنانی که به freebirth جذب میشوند، تجربههای ناخوشایند از خدمات زایمان استاندارد مثل احساس بیاحترامی، مداخلات غیرضروری یا روندهای تهاجمی داشتهاند. این عدم رضایت بخشی باعث میشود آنها به گزینههای جایگزین مثل freebirth گرایش پیدا کنند.
جایگزینهای ایمنتر وجود دارد
در بسیاری از کشورها، زایمان در منزل با مامای حرفهای یا استفاده از birth center تحت نظارت مامای آموزش دیده میتواند گزینهای باشد که تجربه طبیعیتر را ارائه میکند اما خطرات medical emergency را کاهش میدهد. چیزی که جنبش freebirth به آن توجه کافی نمیکند.
جمعبندی
جنبش Free Birth Society یا زایمان بدون دکتر و مفهوم freebirth، پاسخ به یک نیاز احساسی و فرهنگی، یعنی احساس کنترل و استقلال در فرآیند زایمان است، اما در عمل با خطرات جدی برای سلامت مادر و نوزاد همراه است و جامعه پزشکی و سازمانهای بهداشتی آن را خطرناک و نگرانکننده میدانند.
در پایان باید گفت که اگرچه انتخاب شیوه زایمان باید محترم شمرده شود، اما تصمیمات مرتبط با سلامت باید بر مبنای شواهد علمی و مشورت حرفهای شکل بگیرد، نه فقط بر اساس شعارهای آزادی یا ایدئولوژیهای بدون پشتوانه پزشکی.